Kooperatif Başkanı Kamu Görevlisi Midir?
Kooperatif başkanlığı, toplumumuzda önemli bir yer tutan bir görevdir, ancak bu görevin doğası hakkında bazen kafa karışıklığı olabilir. En basit şekilde ifade etmek gerekirse, kooperatif başkanı, bir kamu görevlisi midir? Eğer kısa bir cevap vermek gerekirse: Genellikle hayır, ancak bazı durumlarda evet, diyebiliriz. Bunu daha iyi anlayabilmek için, kooperatifin ne olduğunu ve kooperatif başkanının rolünü biraz daha detaylı şekilde incelememiz gerekiyor.
Kooperatif Nedir?
Kooperatif, insanların ortak ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla oluşturduğu, kar amacı gütmeyen bir kuruluş türüdür. Hedefi, üyelerinin çıkarlarını korumak ve onları desteklemektir. Örneğin, bir tüketim kooperatifi, üyelerine daha uygun fiyatlarla ürün sağlayabilir, bir konut kooperatifi ise, üyelerinin ev sahibi olmasına yardımcı olabilir.
Buradaki önemli nokta, kooperatiflerin tüzel kişilik olarak bağımsız olmalarıdır. Yani, kendi iç yapıları ve yönetim şekilleri vardır. Kooperatifler, özel sektörde faaliyet gösterdiklerinden, kamu görevini üstlenen bir yapı değildirler. Ama kooperatif başkanlarının kamu görevlisi olup olmadığına gelmeden önce, bu kooperatiflerin hangi durumlarda devletle ilişki kurabileceğini anlamamız gerekiyor.
Kooperatif Başkanı Ne Yapar?
Kooperatif başkanı, kooperatifin yönetiminden sorumlu olan kişidir. Üyelerinin haklarını savunur, kooperatifin hedeflerine ulaşmasını sağlar ve genellikle kooperatifin iç işleyişini denetler. Örnek vermek gerekirse, bir konut kooperatifinin başkanı, yeni evlerin yapım sürecini izler, üyelerin ödeme düzenlerini kontrol eder ve kooperatifin finansal sağlığını gözetler. Burada dikkat edilmesi gereken şey, kooperatif başkanının profesyonel bir yönetici olması gerektiğidir.
Kooperatif başkanının bu görevleri, kamu görevlisinin yaptığı işler gibi bazen halkla, devletle ya da yasal düzenlemelerle doğrudan bağlantı kurabilir. Ancak, bu durum başkanın kamu görevlisi olduğu anlamına gelmez. İçindeki mühendis tarafım şöyle düşünüyor: “Bir işin kamuya hizmet edip etmediği, o işin doğrudan devletle mi, yoksa devlet dışı bağımsız bir yapıyla mı ilgili olduğuna bağlıdır.”
Kooperatif Başkanı Kamu Görevlisi Midir?
Kooperatif başkanları genellikle kamu görevlisi değildirler. Çünkü kamu görevlisi, devletin bir kuruluşunda çalışan ve devletin belirlediği görev ve yetkilerle hareket eden kişilerdir. Kooperatif başkanları ise, çoğunlukla kooperatifin üyelerinin ortak iradesiyle seçilirler ve kooperatifin iç işleyişine ilişkin kararları alırlar.
Ancak, burada bir istisna durumu vardır. Eğer kooperatif, kamu yararına bir iş yapıyorsa, devletle belirli bir anlaşması varsa ya da kooperatif başkanı, devletin belirli bir projesinde yer alıyorsa, o zaman kooperatif başkanıyla ilgili durum biraz farklılaşabilir. Örneğin, bir konut kooperatifi devlet desteği alıyorsa veya devletle işbirliği yapıyorsa, kooperatif başkanı zaman zaman kamu görevlisi gibi hareket etmek durumunda kalabilir. Yine de, bu bir kamu görevlisi olmakla eşdeğer değildir.
Özetle, kooperatif başkanının kamu görevlisi olup olmadığını belirlemek, kooperatifin faaliyetlerinin niteliğine ve kooperatifin devlete olan ilişkisine bağlıdır. İçimdeki araştırmacı, burada önemli olan şeyin, her kooperatifin kendi yapısı ve amacı doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor. Kooperatifin kamu ile olan ilişkisi, başkanının görev tanımını etkileyebilir, fakat bu durum kooperatif başkanını bir kamu görevlisi yapmaz.
Kooperatif Başkanının Kamusal Etkileri
Kooperatif başkanları, doğrudan kamu görevlisi olmasalar da, toplumsal açıdan önemli bir rol oynarlar. Çünkü kooperatifler, toplumların ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılamada önemli bir araçtır. Bu nedenle, kooperatif başkanları, bazen kamusal fayda sağlamak için kritik kararlar alabilirler. Örneğin, bir konut kooperatifinin başkanı, bir bölgedeki düşük gelirli aileler için ucuz ve güvenli konutlar inşa etmek için çalışmalar yapabilir. Bu tür projeler, toplumsal açıdan büyük bir etki yaratır. Bu, kooperatif başkanlarının kamu yararına hizmet ettiklerinin bir göstergesi olabilir.
Ancak, yine de kooperatif başkanları kendi kooperatiflerinin çıkarlarını savunmakla yükümlüdürler. Kamu görevlisi olan bir kişinin, devletin çıkarlarını gözetmesi gerekirken, kooperatif başkanının görevi, üyelerinin çıkarlarını korumaktır. Bunu bir benzetme ile açıklamak gerekirse, bir futbol takımının teknik direktörü nasıl sadece kendi takımını düşünüyorsa, kooperatif başkanı da kendi kooperatifinin çıkarlarını savunur.
Sonuç Olarak
Kooperatif başkanı, genellikle kamu görevlisi değildir. Ancak, kooperatiflerin kamu yararına işler yaptığı durumlar ve devletle olan ilişkilerde, kooperatif başkanlarının bazı kamu görevleri gibi davranmaları gerekebilir. Ancak bu, onları doğrudan kamu görevlisi yapmaz. Kooperatif başkanlarının, kooperatif içindeki yönetimsel sorumlulukları ve üyelerinin çıkarlarını savunmaları, onları ayrı bir kategoride tutar. Sonuçta, her iki tarafın da doğru anlaması gereken nokta, “kamu görevlisi” olmanın, sadece devletle doğrudan bir ilişki gerektirmediğidir.